टेबल टेनिस खेळताना अचानक छातीत वेदना;मेडिकवर हॉस्पिटल्सच्या डॅाक्टरांनी प्रसंगावधान राखत केले यशस्वी उपचार
*दुर्मिळ हृदयरोगावर ४४ वर्षीय रुग्णाची यशस्वी मात*
*नवी मुंबई:* नवी मुंबईतील मेडिकवर हॉस्पिटल्सचे इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजिस्ट डॉ. समीर वनकर यांच्या नेतृत्वाखाली टिमने स्पॉन्टेनियस कोरोनरी आर्टरी डिसेक्शन (SCAD) म्हणजेच अचानक कोरोनरी रक्तवाहिनी फाटलेल्या ४४ वर्षीय व्यक्तीवर यशस्वी उपचार केले. रुग्णाची प्रकृती आता स्थिरावली असून त्याने टेबल टेनिससह त्याच्या सामान्य दैनंदिन क्रिया पुन्हा सुरू केल्या आहेत. रुग्णाच्या हृदयाच्या कार्यातही सुधार आला आहे.
*खारघर येथे राहणारे रुग्ण श्री उमेश सिंग (नाव बदलले आहे),* ज्यांचा स्वतःचा इलेक्ट्रॉनिकचा व्यवसाय आहे, ते शारीरिकदृष्ट्या अतिशय निरोगी होते. अतानक टेबल टेनिस खेळताना त्यांना छातीत तीव्र वेदना, श्वास घेण्यास त्रास आणि जास्त घाम येणे अशा तक्रारी जाणवल्यानंतर त्यांना मेडिकव्हर हॉस्पिटल्सच्या अतिदक्षता विभागात दाखल करण्यात आले. त्याच्या इलेक्ट्रोकार्डियोग्राम (ECG) तपासणीमध्ये तीव्र हृदयविकाराचा झटक्याचे निदान झाले. त्याच्या टुडी इको चाचणीमध्ये असे दिसून आले की त्याच्या हृदयाच्या कार्यात बिघाड आला आहे आणि हृदयाचे पंपिंग 30% पर्यंत कमी झाले आहे आणि सामान्य पंपिंग हे 55 ते 60% च्या श्रेणीत आहे. हृदयात रक्त प्रवाह पुनर्संचयित करण्यासाठी आपत्कालीन कार्डिओलॉजी टीमने त्वरीत अँजिओप्लास्टीसाठी केली.
*नवी मुंबईतील मेडिकव्हर हॉस्पिटल्सचे इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजिस्ट डॉ. समीर वनकर सांगतात की,* रुग्णालयात दाखल झाला तेव्हा रुग्णाला छातीत वेदना आणि भरपूर घाम येत होता. छातीत वेदना जाणवल्यानंतर पुढील चार तासांच्या आत तो रुग्णालयात पोहोचला, जी आपत्कालीन काळात अँजिओप्लास्टीसाठी अत्यंत महत्त्वाच्या वेळ असते व ज्याला वैद्यकीय भाषेत प्रायमरी अँजिओप्लास्टी इन अॅक्यूट मायोकार्डियल इन्फार्क्शन (PAMI) असे म्हणतात. या काळात आपत्कालीन अँजिओप्लास्टीद्वारे रक्त प्रवाह पुनर्संचयित केल्यास हृदयाच्या स्नायूंना वाचवता येते आणि सर्वोत्तम परिणाम सुनिश्चित करता येतात. ही विंडो सामान्यतः लक्षणे सुरू झाल्यापासून १२ तासांच्या आत असते; जितक्या लवकर उपचार केले जाईल तितके चांगले परिणाम प्राप्त होतात. रुग्णाच्या कोरोनरी अँजिओग्राफीमध्ये उजव्या कोरोनरी धमनीमध्ये १००% ब्लॉकेज दिसून आले. थ्रोम्बेक्टॉमी डिव्हाइस आणि २ मिमी बलूनसह सुरुवातीचे प्रयत्न सामान्य प्रवाह पुनर्संचयित करण्यात अयशस्वी ठरले, ज्यामुळे सामान्य हृदयविकाराच्या झटक्याचे एक दुर्मिळ कारण, स्पॉन्टेनियस कोरोनरी आर्टरी डिसेक्शन (SCAD) असल्याचा संशय निर्माण झाला. ज्यामध्ये रक्तवाहिनी फाटल्याने हृदयाच्या धमनीच्या भिंतीवर परिणाम होऊन छातीत दुखणे, दम लागणे आणि हृदयाच्या ठोक्यांची गती वाढणे अशी लक्षणे उद्भवतात.
कोरोनरी आर्टरी डिसेक्शन (SCAD) ही अशी स्थिती आहे ज्यामध्ये कोरोनरी धमनीचा आतील थर फाटतो, ज्यामुळे रक्त वाहून नेणाऱ्या आणि हृदयाच्या स्नायूंना पुरवठा करणाऱ्या धमनीतील मार्गात अडथळे येतात. रक्त हृदयाच्या स्नायूंपर्यंत पोहोचण्यापासून थांबते. कोलेस्ट्रॅाल जमा झालेल्या (एथेरोस्क्लेरोटिक) धमन्यांच्या खऱ्या मार्गात तयार झालेल्या रक्ताच्या गुठळ्याच्या विपरीत, जे मोठ्या हृदयविकाराच्या झटक्याचे एक सामान्य कारण आहे, SCAD 1,000 तीव्र हृदयविकाराच्या झटक्याच्या प्रकरणांमध्ये 1 पेक्षा कमी प्रकरणांमध्ये आढळते.
SCAD ची कारणे फायब्रोमस्क्युलर डिस्प्लेसिया, मार्फान सिंड्रोम, एहलर्स-डॅनलोस सिंड्रोम आणि गर्भधारणेदरम्यान महिलांच्या हार्मोनल प्रभावांसारख्या परिस्थितीत दिसणारी धमनीच्या भिंतीतील मूळ कमकुवतपणा असू शकते. हे अत्यंत कठोर व्यायाम, भावनिक ताण आणि कोकेनसारख्या बेकायदेशीर औषधांमुळे देखील होऊ शकते. इंट्राव्हस्कुलर अल्ट्रासोनोग्राफी (IVUS) किंवा ऑप्टिकल कॉम्प्युटेड टोमोग्राफी (OCT) सारख्या इंट्राव्हस्कुलर कोरोनरी इमेजिंगच्या मदतीने SCAD ची पुष्टी केली जाऊ शकते. हे 50 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या तरुण महिलांमध्ये अधिक सामान्य आहे, परंतु येथे ते निरोगी मध्यमवयीन पुरुषांमध्ये दिसून आले, जे दुर्मिळ आहे. SCAD सामान्यतः हृदयाच्या डाव्या धमन्यांमध्ये दिसून येते, परंतु या प्रकरणात, ते उजव्या हृदय धमनीमध्ये समाविष्ट होते, त्यामुळे ते अधिक अद्वितीय आणि त्याच्या घटनांमध्ये अधिक दुर्मिळ बनते.
*डॉ. समीर वनकर पुढे म्हणाले,* “मुख्य आव्हान म्हणजे वायर खऱ्या धमनी मार्गातच राहते याची खात्री करणे, कारण खोट्या मार्गात स्टेंटिंग केल्याने रक्तप्रवाह कायमचा रोखला जाऊ शकतो. एकदा प्रवाह पूर्ववत झाला की, आम्ही सतत इंट्राव्हेनस इंजेक्शनने तो कायम ठेवला आणि २४ तासांनंतर त्याचे पुनर्मूल्यांकन केले. दुसऱ्या दिवशी, ओसीटी (ऑप्टिकल कोहेरेन्स टोमोग्राफी) इमेजिंग वापरून, आम्ही वायर खऱ्या मार्गात असल्याची पुष्टी केली आणि यशस्वी स्टेंटिंगसह पुढे गेलो. या प्रक्रियेत हृदयाच्या मोठ्या भागाला पुरवठा करणारी एक लांब, निरोगी उजव्या कोरोनरी धमनी आढळली.
